شهر طلیطله که در قلب شبه جزیره ایبری قرار دارد و نقش کالبدی در سلطه بر سراسر آنجا داشته است. پس از آنکه پانصد سال پایتخت سنتی گوت ها در شبه جزیره ایبری را تجربه کرده بود از اولین نقاطی بود که فاتحان مسلمان آن را در سال ۹۱هجری/۷۱۹م در اختیار گرفتند و در ۹۷ ه به نام محمد رسول الله سکه زدند. با استقرار عرب در آنجا نخستین دولت شهر اسلامی در ایبری تاسیس شد. این شهر پس از سه قرن تبدیل به شهر علمی در حد فاصل بین اروپا و سرزمین های اسلامی شد. پژوهش حاضر فرایند شکل گیری شهر اسلامی طلیطله که پیش از اسلام عاری از تمدن بود و پس از چند قرن بزرگترین مرکز علمی در جنوب اروپا شد که طالبان علوم از اروپا به آن جا مهاجرت می کردند، را بررسی کرده است. سقوط طلیطله در ۴۷۸ ه که آغاز فروپاشی اندلس بود، زمینه انتقال علوم و معارف اسلامی از طلیطله به اروپا را فراهم ساخت. این شهر مرکز مدارس بزرگ ترجمه و اتاق های استنساخ انبوه میراث علمی مسلمانان شد و بزرگان دنیای مسیحی همه سرمایه های وجود ی خود را صرف تاسیس مراکز اموزشی در طلیطله و انتقال علوم و معارف اسلامی کردند و دانشمندانی که بنیانگزار فلسفه و علوم و معارف و پرچمدار علم در اروپا بودند، مانند پاپ سیلوستر دوم در مدارس ترجمه طلیطله ، زبان عربی اموختند و با علوم و معارف اسلامی آشنا شدند و نخستین آثار علمی اروپا در طلیطله براساس منابع عربی تدوین شد. این شهر قرن ها مرکز ترجمه و تحقیق و آموزش و انتقال علوم بود. این انتقال در زمینه پیچیده ای از تغییرات ی -اجتماعی صورت گرفت، پژوهش حاضر بخشی از کتاب تاریخ تحلیلی اندلس (۱۳۸۹) و شهرهای اندلسی (۱۳۹۶) و تاریخ تشیع در اسپانیا (۱۳۹۵) و مقاله فرایند انتقال علوم از اندلس به اروپا در انتهای قرون وسطی (۲۰۱۲ کره جنوبی) است.
منبع: magiran
نویسنده: نیوشا ن
حفصیان از جمله سلسلههاى بربر شمال آفریقا بودند که از 625ه تا 983ه ، درافریقیه(طرابلس الغرب، تونس، الجزایر شرقى) حکومت کردند. طب دوره حفصى، که از ترکیب مکتب سنتى قیروان و طب آندلسى و ایرانى پدید آمد، شاهراه انتقال دانش طبى مسلمانان به اروپا و مرحلهاى نهایى از پیشرفت تاریخ طب اسلامى بوده است. در این مقاله به دست آوردهاى این دوره، در زمینههاى صیدله، تشریح، وصف و تشخیص بیمارىها، علم تغذیه، حفظ الصحه و درمان با آب گرم مىپردازیم. بروز اپیدمى وبا و طاعون در اروپا و افریقیه، از حوادث درخور توجه دوره حفصى است که آثار علمى، ى و فقهى در برداشت.
مقدمه
افریقیه از سال 625ه تا 983ه دورهاى از تعالى فرهنگ دینى را پشت سرگذاشت؛ با توسعه مراکز آموزش سنتى مسلمانان، انبوهى از متون علمى و دینى تولید شد. عهد حفصیان، دورهاى از شکوه و عظمت علوم و معارف اسلامى، به ویژه در زمینه طب است. حفصیان، حکومتى دینى داشتند و رؤساى آنها در آغاز در شمار علماى دینى محسوب مىشدند و به آموزش و انتشار فرهنگ و تمدن اسلامى اهمیت مىدادند. افریقیه، میراثى عظیم از دست آوردهاى تمدنى اغالبه، فاطمیان، زیریان، مرابطین و موحدین را در خود ذخیره کرده بود و هفت قرن جلوهگاه فرهنگ و تمدن اسلامى بود. حفصیان، صاحبان این میراث عظیم، از دانشمندان، فقها و محدثان مهاجر از آندلس و مصر استقبال کردند و شهرهاى بزرگ افریقیه، تونس، پایتخت دولت حفصى؛ بجایه، قطب فرهنگى جهان اسلام و قیروان، مرکز سنتى فرهنگ و تمدن اسلامى، محل آموزش و انتشار علوم و معارف اسلامى شد.
در طول چهار قرن حکومت حفصیان، شخصیتهاى برجستهاى در شاخههاى مختلف علوم و معارف پدید آمدند که آثار آنها شهرت جهانى یافت؛ ابن خلدون تونسى، براى معرفى این تمدن کفایت مىکند. در تاریخ علم طب اسلامى و صیدلیه، از مدرسه خاص طبى افریقیه باید نام برد. در دوره حفصیان، میراث طب مسلمانان، از شرق، آندلس و افریقیه در هم آمیخته شد و سنت طبى مسلمانان تداوم پیدا کرد. از وجوه بارز فرهنگ و تمدن اسلامى در دوره حفصى، برترى و حیات طب اسلامى است.
در اندیشه اطباى حفصى، نگرش علمى به طب و جدا کردن آن از خرافات، درخور توجه است. میراث این مدرسه در عهد حفصیان به نهایت گسترش و تکامل خود رسید و تونس پل انتقال طب اسلامى به اروپا شد. این مدرسه، بخشى اساسى از مدرسه طبى مسلمانان در افریقیه و مرحله نهایى تکامل طب مسلمانان است که در غرب جهان اسلام صورت گرفت.
منبع: پرتال جامع علوم انسانی
نویسنده: نیوشا ن
ناپایداری تشیع پدیده ای تاریخی جهان اسلام آندلس، مغرب ، مصر ،هندوستان، ماورائالنهر ، بین النهرین ، حجاز است ،مولف مفهوم ژئوپلیتیکی ناپایداری را درمقاله دول شیعه در شما ل افریقا (کنفرانس تحولات خاورمیانه و شمال افریقا ، انجمن ژئوپلیتیک ایران سوم اسفند سال 1390 ) مولفه های ناپیداری است و پژوهش بررسی ناپیداری تشیع در اندلس در لحظات احتضار بلنسیه نقطه استراتژیک اندلس برهمین اساس است. آندلس نوعی ناپایداری مضمن را از دوره گوتی به ارث برده بود و امویان و عباسیان بویژه برای حذف قدرت تشیع از اندلس آن را نهادینه کرد به طوری که به سقوط اندلس رسید.دانشمند شیعه، ابن اباردرصدد بسیج غرب اسلامی با شعائر اهل بیت برای نجات اندلس بود ونتوانست واندلس در سراشیب سقوط نهایی رفت زیرا حذف تشیع ازاندلس پتانسیل مسلمانان برای حفظ اندلس را خنثی کرد، قتل او مشخص کرد،دولت ممالیک مانع اقدامات ابن ابار شده است . ویروس ناپایداری را پیشتر سقیفه به جهان اسلام تزریق کرده بود و لذا سلسله ای توطئه از فتوحات تا سقوط زمینه های ناپایداری تشیع در اندلس است . کتاب تاریخ تحلیلی اندلس 1389 تحلیل و تبیین این توطئه های ناپایدار کننده را شروع کرد و تقابل امویان با شیعیان و سرکوب حرکت ها و قیام های شیعی را نشان داد وکتاب تاریخ تحلیلی مغرب (1389) "تقابل و حساسیت عباسیان با فاطمیان و علویان»، را به شکل بسیار مفصل " ، ادریسیان و فاطمیان در جزیره سیسیل و دولت بنی زیری و دولت مرابطین و دولت موحدین و جانشینان آن حفصیان و بنی مرین بررسی نمود ، مقاله علل ناپایداری دولت های شیعی در شمال افریقا تحرکات دولت اموی و عباسیان در حذف تشیع از مغرب پرداخت ، مقاله ادریسیان در مجموعه مقالات کتاب تاریخ تشیع ( 1390 )هم این مطلب را تحلیل کرده است . مقاله 1381 بررسی تحولات فلسفی و کلامی عهد مرابطین در مبارزه با انذیشه شیعی به شکل تاریخی و کلامی و فلسفی و ی و نظامی است ، مرابطین برای عباسیان تشیع را در اندلس برچیدند و در مغرب از ریشه در اوردند . مقاله تحولات فلسفی و کلامی موحدین ( 1382) علل ناپایداری تشیع در اندلس است و مقاله مهدویت در غرب اسلامی( 1384) استفاده ابزراری ازآموزه مهدویت بوسیله امویان مرابطین است مقالات و اثار مولف ناپایداری تشیع در اندلس را به خوبی تصویر کرده است ومورد انتحال در اثری با نام علل ناپایداری تشیع دراندلس قرار گرفت که فقط با تغییر کلمات است و نوعی ریزه خواری و سرقت پوشیده در نتیجه رانت اموزشی و کج روی پژوهشی است ( بویژه اگر شخص باسمت و مسئولیت در سن نزدیک شصت سال بدون هیچ سابقه پژوهشی در موضوع مورد نظر،در حال اخذ دکتری باشد ) تحقیقات مولف که منتحل از آن ها آگاه بوده است رساله دکتری شد دسته بندی مطالب مقالات و تحقیقات مولف از 1381 به بعد است که بدون هیچ اشاره به آن ها انتحال شده است . این که چگونه و با چه احساسی چنبن سرقت ادبی صورت گرفته است چیزی جز تمسک به شیوه طغیان اخلاقی و ستمگری امویان نیست و این منتحل با امویان اندلس بویژه با محمد بن هشام بن عبد الجار خلیفه اموی اندلس که برای جلب قلوب مردم خود را مهدی نامید و به اصطلاح جدیداز مهدویت استفاده ابزاری کردندویا با مهدی مرابطین عبدالله بن یاسین که او هم با مهدوین چنین کرد،قرین ومحشور است ونیز کسانی که ابزار برای او تهیه کردند. خطوط و محور های اصلی تحقیقات پیشین مولف که انسان با انصاف مطالعه کند متوجه می شود ازلحاظ کمی وکیفی به خوبی ناپایداری تشیع دراندلس راتحقیق کرده است،مقاله مرابطین که اساس وشروع پژوهش است حایزرتبه درمقالات کشور شد. سالها تحقیق مولف براساس مصادراندلس، چهار عامل ناپیداری چنانکه ذکر شد رامعلوم کرده است واین فرد منتحل همین چهار مولفه را اورده است. انتشار اسلام درجهان همراه توسعه تشیع بوده است اما گسترش اسلام ازافریقیه تا پواتیه با محنت وحذف مواجه شد.
نویسنده وبلاگ: نیوشا ن
مجله دستاورد های نوین در علوم انسانی
در منابع مغربي از رويداد حذف اهل بيت و علويان از جريان قدرت در صدر اسلام و تأسيس دولت اموي در شام و سپس در قرطبه كه استمرار استكبار اموي در غرب جهان اسلام بود با عنوان «ملكه الامويه وهلكه العلويه» ياد شده است. امويان چگونه توانستند در برابر شخصيت علمي و معنوي پيامبر بايستند و از استمرار اسلام به وسيله اهل بيت كه ركن دين است جلوگيري كنند. امويان اين كار را با انتحال انجام دادند. انتحال اموي از اسلام در برابر تحقیق علوي قرار گرفت. معاويه با انتحال مفاهيم قرآن در برابر حقيقت قرآن، از قدرت اسلام استفاده كرد و اين عملكرد انتحال مفاهيم اسلام به وسيله امويان كه هيچگاه به اصل اسلام ايمان نياوردند مورد توجه ابن سبعين اندلسي بنيانگزار تصوف فلسفي و از بانيان عرفان شيعي در اندلس قرار گرفت. و او در جو خفقان ضدشيعي مغرب و افريقيه دربيان رمزي به حقانيت اهل بيت پرداخته است و برهمين مبنا، روش مطالعاتي خود در دين را روش تحقيق ناميده است و پرده از انتحال اموي در برابر تحقيق برداشته است. او تلاش بسياري براي اتحاد بين جريان هاي ديني در مغرب و اندلس و افريقيه و جلوگيري از بهره مندي جريان اموي از اختلاف تسنن و تشيع برداشت از جمله تهيه نامه اي از مكه در تبيين مباني خلافت تازه تأسيس حفصيان است كه مي خواست آن را مبناي اتحاد قرار دهد. اما با اقدامات ضد ديني بيبرس از مماليك مصر، شكست خورد و مفاد نامه مكه بي اثر ماند و ابن سبعين از ترس تهديدات جناح بيبرس مملوك از اندلس و افريقيه به حجاز و كعبه پناه برد.
شبه جزیره ایبری بخش وسیعی از جنوب اروپا است که امروزه شامل کشور پرتغال و اسپانیا است . مسلمانان در متون فتوحات از ان به اندلس یاد کر ده اند این بخش وسیع از اروپا به سال 91 هجری بد ست صاحب فتح اندلس موسی بن نصیر فتح شد . فتح اندلس مرحله ای اساسی در فتوحات اسلامی است که می توان ان را اخرین مقام در دور نخست فتوحات اسلامی دانست . با ورود نیروهای اسلامی شکل نوینی از تاریخ اسپانیا اغاز شد و تاریخ جنوب اروپا بوسیله مسلمانان نوشته شد . اما نیروهای اسلامی در اندلس تفرقه ونبر تشیع وتسنن و مخالفت وسرکوب تشیع که بوسیله امویان در شرق جهان اسلام اغاز شده بود را به غرب جهان اسلام بردند و امویان اندلس با کشتار وسیع شیعه و نیروهای متمایل به تشیع مراکز اقتصادی وی قدرت را در اختیار گرفتند و تشیع را در اندلس از دور قدرت خارج ساختند ،تشیع که درترکیبقدرت های اسلامی که در جریان فتوحات اسپا نیا در عصر اسلامی که از اعراب فتح و بر بر های بو می مغرب بزرگ بود ، حضور داشت کنار گذاشته شد .
نویسنده وبلاگ: نیوشا ن
منابع
منبع1
درباره این سایت